วิธีปลูกมะนาวนอกฤดู (ฤดูแล้ง) ในวงบ่อซีเมนต์

วิธีปลูกมะนาวนอกฤดู (ฤดูแล้ง) ในวงบ่อซีเมนต์  “มะนาว” เป็นไม้ผลขนาดเล็กมีความสำคัญในระดับท้องถิ่นที่คนไทย นิยมนำมะนาวมาปรุงอาหารต่าง ๆ เช่น น้ำพริก ต้มยำกุ้ง ต้มยำปลา ต้มยำต่าง ๆ ต้มข่าไก่ ส้มตำ ผัดไทย มะนาวยังเป็นไม้ผลที่มีวิตามินซีสูง สามารถทำเป็นน้ำผลไม้และเป็นพืชสมุนไพรรักษาโรคต่าง ๆ ได้หลายชนิด การปลูกมะนาวสามารถปลูกได้หลายวิธี ถ้าต้องการบังคับมะนาวให้ออกนอกฤดู โดยไม่ใช้สารเคมี ที่นิยมปลูกในปัจจุบันคือ “การปลูกในวงบ่อซีเมนต์”

เทคนิคการบังคับให้มะนาวออกลูกนอกฤดูที่มีประสิทธิภาพสูงนั้น สามารถบังคับให้ออกดอกติดผลตามวันเวลาที่ต้องการได้แทบจะ 100% เนื่องจากการปลูกสามารถควบคุมสภาพแวดล้อมเพื่อให้มะนาวออกผลนอกฤดูได้ นอกจากนี้ยังมีประโยชน์ทำให้กำจัดวัชพืชได้ง่าย และต้นมะนาวก็ได้รับน้ำและปุ๋ยอย่างเต็มที่ โดยผลผลิตมะนาวที่ได้จะอยู่ระหว่าง 250 – 500 ผลต่อต้น ขึ้นอยู่กับชนิดพันธุ์ที่ปลูก อายุต้น สภาพแวดล้อม และการบำรุงดูแลรักษา

วัสดุและอุปกรณ์ที่ใช้ มีดังนี้

• กิ่งพันธุ์มะนาว
• วงบ่อซีเมนต์ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 80-100 ชม. สูง 40 – 60 ซม. พร้อมฝาซีเมนต์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเท่ากับวงบ่อ
• ดินผสม
• ระบบท่อน้ำ / ท่อน้ำหยด
• ปุ๋ยเคมีบำรุงต้น ดอก และผล
• สารเคมีป้องกันกำจัดโรคและแมลง

การคัดเลือกพันธุ์มะนาว

มะนาวในวงบ่อซีเมนต์สามารถใช้ได้ทุกพันธุ์ แต่ที่สำคัญต้องเป็นพันธุ์ที่ตลาดต้องการมีการออกดอก ติดผลง่าย ให้ผลดก ผลขนาดใหญ่ เปลือกบาง น้ำมาก กลิ่นหอม และทนทานต่อโรคแมลง พันธุ์มะนาวที่ตลาดนิยม ได้แก่ พันธุ์แป้นรำไพ แป้นจริยา พิจิตร 1 และตาฮิติ โดยพันธุ์พิจิตร 1 และพันธุ์ตาฮิติ เป็นมะนาวที่ทนทานต่อโรคแคงเกอร์ ที่ผล ใบ และลำต้น ได้ดีกว่าทุกพันธุ์

การเตรียมวงบ่อซีเมนต์

ควรใช้วงบ่อซีเมนต์ที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 80-100 ชม. สูง 40-60 ชม. พร้อมฝาซีเมนต์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเท่ากับวงบ่อหรือใหญ่กว่าวงบ่อเล็กน้อย โดยฝ่าซีเมนูต์ดังกล่าวจะใช้วางด้านล่างวงบ่อ เพื่อทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้รากมะนาวหยั่งลงดินด้านล่าง

ระยะการวางวงบ่อซีเมนต์

เพื่อความสะดวกในการดูแลรักษาและปฏิบัติงาน ควรวางวงบ่อเป็นแถว หากมีพื้นที่จำกัดควรวางแถวเดี่ยวระยะ 2 x 2 เมตร หรือ 2 x 3 เมตร แต่ถ้ามีพื้นที่เพียงพอ ควรวางวงบ่อแบบแถวคู่ระยะ 3 x 3 เมตร โดยให้แต่ละคู่ห่างกันประมาณ 4 เมตร

 

การเตรียมดินปลูก

ดินที่ใช้ผสมเป็นดินปลูกควรเป็นดินชั้นบนที่มีลักษณะเป็นดินร่วน มีความอุดมสมบูรณ์สูง โดยเลือกใช้สัดส่วนการผสมสูตรใดสูตรหนึ่งดังนี้

• ดินร่วน ,ปุ๋ยคอก/ปุ๋ยหมัก , แกลบดำ, ในอัตรา ดินร่วน 3 ส่วน  ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก 2 ส่วน แกลบดำ 1 ส่วน
• ดินร่วน ,ปุ๋ยคอก, ปุ๋ยหมัก, แกลบดำ ในอัตรา ดินร่วน 3 ส่วน ปุ๋ยคอก 1 ส่วน ปุ๋ยหมัก 1 ส่วน แกลบดำ 1 ส่วน

เมื่อได้ส่วนผสมที่ต้องการแล้ว ให้คลุกเคล้าให้เข้ากัน

วิธีการปลูกและการดูแลบำรุงรักษา

• วางวงบ่อซีเมนต์พร้อมฝาด้านล่าง ในบริเวณพื้นที่ที่เตรียมไว้ โดยมีระยะห่างตามเกณฑ์ และต้องเป็นที่ที่มีแสงแดดตลอดวัน
• ตักดินที่ผสมแล้วใส่ลงในวงบ่อ กดดินหรือขึ้นเหยียบดินโดยเฉพาะบริเวณขอบบ่อด้านล่างให้แน่น พูนดินสูงจากปากบ่อประมาณ 20-30 ชม. เผื่อดินยุบตัว
• ขุดหลุมเล็กน้อย ผสมคลุกเคล้าปุ๋ยเคมีสูตร 15 -15 -15 ในอัตรา 100 – 150 กรัมต่อหลุม (ประมาณครึ่งกำมือ) ในวงบ่อ จากนั้นนำกิ่งมะนาวปลูกลงกลางบ่อ กลบดินเล็กน้อย แล้วใช้ไม้ไผ่ปักเป็นหลักกันลมโยกต้นมะนาว และรดน้ำให้ชุ่ม
• หลังจากปลูกแล้วควรใช้เศษฟางข้าว หญ้าแห้ง แกลบดิบ กาบมะพร้าว ฯลฯคลุมโคนต้น เพื่อรักษาความชุ่มชื้นและคลุมวัชพืชในวงบ่อ
• การให้น้ำ ใช้สายยาง หรือระบบน้ำสปริงเกอร์ หรือระบบน้ำหยด ให้น้ำต้นมะนาววันละ 1 – 2 ครั้ง หรือวันละ 1 ครั้ง เฉพาะตอนเช้า
• การให้ปุ๋ย หลังปลูกมะนาวได้ 1 เดือน ให้ใส่ปุ๋ยเคมี สูตร 15-15-15 หรือ ๑16-16-16 + ปุ๋ยยูเรียเล็กน้อย อัตรา 100-150 กรัมต่อต้น เพื่อเร่งการเจริญเติบโตจากนั้นให้ปุ๋ยสูตรเดียวกันนี้เดือนละ 1 ครั้ง ส่วนในระยะบังคับให้ออกดอกควรใส่ปุ๋ยสูตร 12-24-12 หรือใส่ปุ๋ยที่มีตัวกลางสูงในอัตรา 100-140 กรัมต่อต้น
• หมั่นตัดแต่งกิ่งมะนาวที่ไม่สมบูรณ์ทิ้ง ถ้าต้นมะนาวสมบูรณ์ดี จะแตกกิ่งเล็กๆ เป็นจำนวนมาก ควรตัดกิ่งที่ไม่เป็นระเบียบ กิ่งที่ซ้อนกัน กิ่งที่อยู่ด้านล่างของต้น รวมทั้งกิ่งที่เป็นโรคและแมลงทำลายออก เหลือไว้เพียงกิ่งหลักๆ ให้กระจายไปทั่วต้น ไม่ควรหนักไปทางทิศใดทิศหนึ่งมากเกินไป เพราะเมื่อมะนาวติดผลกิ่งอาจหักหรือต้นโค่นล้มได้
  
• การค้ำกิ่ง มะนาวที่ปลูกในวงบ่อจะมีการกระจายของรากจำกัดเฉพาะในวงบ่อทำให้ต้นโค่นล้มได้ง่ายกว่าต้นมะนาวที่ปลูกลงดินโดยตรง โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีลมแรงดังนั้น หากมะนาวติดผลดกมากควรใช้ไม้ไผ่ค้ำยันกิ่งและลำต้นไว้ ในลักษณะนั่งร้านสี่เหลี่ยมหรือปักเป็นกระโจมสามเหลี่ยม การใช้ไม้ปักค้ำยันกิ่งและลำต้นมะนาวในระยะติดผล เพื่อป้องกันกิ่งหักหรือต้นโค่นล้ม
• หลังการเก็บเกี่ยวผลผลิตและการตัดแต่งมะนาวในแต่ละปีแล้ว ควรเพิ่มดินปลูกลงในวงบ่อให้เต็มปากบ่อโดยมีลักษณะพูนสูงขึ้นเล็กน้อย โดยใช้ส่วนผสม ดินร่วน : ปุ๋ยหมัก/ปุ๋ยคอก : ขี้เถ้าแกลบดำ ในอัตราส่วน 2:1:1 หรือ ดินร่วน : ปุ๋ยหมัก/ปุ๋ยคอก 2 : 1 + ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 ปริมาณ 100-150 กรัม
• ควรหมั่นตรวจดูโรคและแมลง หากพบควรฉีดพ่นยาฆ่าแมลง หรือ สารป้องกันโรคพืชอย่างสม่ำเสมอ

โรคและแมลง กับแนวทางป้องกัน

โรคที่สำคัญของมะนาว

• โรคแคงเกอร์ เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย สามารถเกิดขึ้นได้แทบทุกส่วนของต้น ลักษณะอาการของโรคจะคล้ายกันคือ เป็นแผลกลม แล้วจะขยายใหญ่ขึ้น ฟูนูนคล้ายฟองน้ำสีเหลือง ต่อมาจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและแตกเป็นสะเก็ด มีวงแหวนสีเหลืองล้อมรอบแผลเมื่อเกิดโรคมากต้นมะนาวจะโทรม แคระแกร็น ใบร่วง ผลผลิตลดลง กิ่งและต้นจะแห้งตายในที่สุดการป้องกันโรคแคงเกอร์ ทำได้โดยการเลือกใช้พันธุ์ทนทานต่อโรคนี้มาปลูก เช่น พันธุ์พิจิตร ๑พันธุ์ตาฮิติ หากเป็นโรคให้ใช้วิธีการกำจัดโดยตัดกิ่งใบและผลที่เป็นโรคไปเผาทำลาย และพ่นสารเคมีกำจัดโรค เช่น สารแคงเกอร์เอ็กซ์ เป็นต้น

• โรครากและโคนเน่า เกิดจากเชื้อราไฟทอฟทอร่า ซึ่งเข้าทำลายรากฝอย รากแขนงและตามโคนต้น ทำให้มีอาการใบเหลือง โดยเริ่มที่เส้นกลางใบก่อนแล้วค่อยลุกลามไปส่วนอื่นๆ ของใบจากนั้นใบจะร่วง กิ่งแห้งตาย ผลร่วงหล่นง่าย ถ้าเป็นโรคมากต้นมะนาวอาจตายได้
  สามารถป้องกัน โรคนี้ได้โดยไม่ปลูกมะนาวลึกเกินไป ไม่นำปุ๋ยคอกหรือปุ้ยหมักสดที่ยังไม่สลายตัวดีมาเป็นวัสดุปลูก การกำจัดโรคให้ใช้สารเมทาแลคซิลละลายน้ำรดบริเวณโคนต้นที่เป็นโรค
• โรคอื่น ๆ ได้แก่ โรคยางไหล โรคใบแก้ว โรคทริสเทซ่า และโรคราดำใช้วิธีป้องกันและกำจัดเช่นเดียวกับพืชสกุลส้มทั่วไป

แมลงที่สำคัญ

• หนอนชอนใบ การป้องกันกำจัด ควรตัดแต่งยอดอ่อนใบอ่อนที่มีไข่หรือหนอนไปเผาทำลายหรือพ่นสารเคมี เช่น สารคาร์บาริล หรือสารคาร์โบซัลแฟน
• เพลี้ยไฟ การป้องกันกำจัด ให้พ่นสารเคมีคาร์โบซัลแฟน หรือ อิมิดาโคลฟริด
• ไรแดง การป้องกันกำจัด ให้พ่นกำมะถันผงชนิดละลายน้ำในช่วงตอนเช้าหรือเย็น หรือพ่นด้วยสารไดโคฟอล เช่น เคลเทน เป็นต้น เพื่อรักษาผิวมะนาวไม่ให้ขรุขระหรือกระด้างไม่น่ารับประทาน
• เพลี้ยหอย การป้องกันกำจัด ให้ตัดแต่งกิ่งที่พบเพลี้ยหอยระบาดไปเผาทำลายหรือพ่นสารปีโตรเลียม สเปรย์ออยล์

การบังคับต้นมะนาวให้ออกผลผลิตนอกฤดู (ฤดูแล้ง)

ตามปกติแล้วมะนาวจะออกดอกและติดผลในช่วงฤดูฝน (พฤษภาคม – สิงหาคม)และจะเก็บผลผลิตในช่วงกลางฤดูฝนถึงปลายปี ซึ่งเป็นช่วงที่มีผลผลิตมะนาวในตลาดมากและราคาจำหน่ายค่อนข้างต่ำ ส่วนการบังคับให้มะนาวออกผลผลิตนอกฤดูจะทำให้มะนาวออกผลผลิตหลังจากฤดูปกติ คือช่วงฤดูแล้ง (กุมภาพันธ์ – เมษายน) ที่มีผลผลิตออกสู่ตลาดน้อย ราคาที่เกษตรกรจำหน่ายได้จึงสูงกว่าปกติหลายเท่าตัว

สำหรับเทคนิควิธีการบังคับให้มะนาวออกนอกฤดู มีดังต่อไปนี้

• มะนาวที่จะบังคับให้ออกผลผลิตนอกฤดูควรมีอายุการปลูกในวงบ่อซีเมนต์ 8 เดือน หรือ 1 ปีขึ้นไป
• ในช่วงเดือนพฤษภาคม-สิงหาคม ให้เด็ดดอกและผลมะนาวในฤดูออกให้หมด
• ช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน ให้นำแผ่นพลาสติก ขนาดกว้างประมาณ 1 – 1.5 เมตร ยาว 1.5 – 2 เมตร มาคลุมให้รอบวงบ่อด้านบนให้มิดชิดโดยให้ชายพลาสติกด้านหนึ่งมัดติดกับโคนต้นมะนาวสูงจากพื้นดินปากบ่อ 20 – 30 ชม. เพื่อกันไม่ให้น้ำฝนไหลลงดินในวงบ่อ ส่วนชายอีกด้านหนึ่งให้มัดติดไว้โดยรอบปากบ่อ ทิ้งไว้ประมาณ 10 – 15 วันเมื่อมะนาวเริ่มมีอาการใบเหี่ยวและสลัดใบทิ้งไปประมาณ 45 – 80% ให้นำพลาสติกที่คลุมอยู่ออก
• บำรุงต้นมะนาวโดยการให้น้ำ พร้อมปุ้ยสูตร 12-24-12 ในอัตรา 100-150 กรัมต่อต้น ซึ่งถ้าต้นมะนาวสมบูรณ์ดี หลังจากให้น้ำและปุยแล้วประมาณ 2 สัปดาห์ต้นมะนาวจะเริ่มแตกใบอ่อนและผลิตาดอก จากนั้นจะเริ่มออกดอกติดผล ช่วงนี้เกษตรกรต้องหมั่นดูแลรักษาไม่ให้โรคแมลงทำลาย โดยเฉพาะเพลี้ยไฟ ไรแดง และหนอนชอนใบ
• ควรให้น้ำอย่างสม่ำเสมอโดยวิธีการโปรยน้ำ อย่าให้หน้าดินแข็ง

การเก็บเกี่ยว

หลังจากมะนาวออกดอกและติดผลนอกฤดูได้ 4 – 5 เดือน เกษตรกรก็สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตมะนาวที่แก่ได้ที่แล้วออกจำหน่ายในตลาดได้ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ – เมษายนโดยระยะเวลาการเก็บเกี่ยวขึ้นอยู่กับพันธุ์ที่ปลูกและช่วงเดือนที่บังคับ อย่างไรก็ตามไม่ควรปล่อยผลมะนาวที่แก่แล้วอยู่บนต้นนานๆ เพราะจะเป็นการสิ้นเปลืองสารอาหารที่ใช้เลี้ยงผล และอาจจะทำให้ต้นทรุดโทรมได้ ทั้งนี้ โดยเฉลี่ยแล้วต้นมะนาวจะมีอายุการให้ผลผลิตประมาณ 5-7 ปี

ที่มา : งานวิชาการเกษตร ศูนย์พัฒนาการเกษตรภูสิงห์อันเนื่องมาจากพระราชดำริ Mail: spkphusing@hotmail.com

---

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• ไอเดีย การสร้างคอกแพะ ราคาประหยัดจากวัสดุรอบตัว
• ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์

ด้วงมะพร้าว แมลงตัวร้ายทำลายสวนมะพร้าวและปาล์มน้ำมัน

ด้วงมะพร้าว

---

ด้วงมะพร้าว แมลงจอมปัญหาทำลายสวนมะพร้าว ปาล์มน้ำมัน อินทผาลัม การระบาดของด้วงทั้ง 2 ชนิดนี้ เป็นปัญหาสำคัญของเกษตรกรสวนมะพร้าวในปัจจุบัน ที่ไม่ได้ป้องกันไว้ตั้งแต่แรก “ด้วงแรดมะพร้าว” เข้าทำลายโดยบินขึ้นไปกัดเจาะโคนทางใบมะพร้าว หรือปาล์มน้ำมัน ทำให้ทางใบหักง่าย ยังกัดเจาะทำลายยอดอ่อน หากเกษตรกรไม่ดูแลให้ทั่วถึง ก็จะเกิดความเสียหายมาก

ด้วงแรดมะพร้าว (Oryctes Rhinoceros) บ้างก็เรียก ด้วงแรด ด้วงมะพร้าว แล้วแต่พื้นที่ ซึ่งเจ้าตัวด้วงแรดพร้าวเป็นแมลงที่ชอบเก็บตัว แอบซ่อน ทั้งตัวเต็มวัย หนอนวัยต่างๆ ดักแด้ และไข่ พบอยู่ในที่มืด ตัวเต็มวัยของด้วงแรดเท่านั้นที่ทำลายพืช มักพบในแหล่งอาหาร เช่น ภายในรูเจาะบนยอดมะพร้าวหรือปาล์มน้ำมัน ซึ่งอาจพบมากกว่า 1 ตัว ในต้นปาล์มประดับเคยพบด้วงแรดซุกซ่อนตามโคนกาบทางมากกว่า 10 ตัว นอกจากนี้ยังพบในแหล่งขยายพันธุ์อีก ตัวเต็มวัยด้วงแรดจะบินออกหากินในเวลาพลบค่ำและเวลาก่อนตะวันขึ้น มักพบด้วงแรดมาเล่นแสงไฟหลังฝนตกในเวลากลางคืน ด้วงแรดมักบินไปมาในระยะทางสั้นๆ ระหว่างแหล่งอาหารและแหล่งขยายพันธุ์

รูปแบบการทำลาย  เฉพาะตัวเต็มวัยเท่านั้นที่เป็นศัตรูพืช โดยบินขึ้นไปกัดเจาะโคนทางใบมะพร้าว หรือปาล์มน้ำมัน ทำให้ทางใบหักง่าย และยังกัดเจาะทำลายยอดอ่อน ทำให้ทางใบที่เกิดใหม่ไม่สมบูรณ์ มีรอยขาดแหว่งเป็นริ้วๆ คล้ายรูปสามเหลี่ยม ถ้าโดนทำลายมากๆ ทำให้ใบที่เกิดใหม่แคระแกรน รอยแผลที่ถูกด้วงแรดกัดเป็นเนื้อเยื่ออ่อน ทำให้ด้วงงวงมะพร้าวเข้ามาวางไข่ หรือเป็นทางให้เกิดโรคยอดเน่าจนถึงต้นตายได้ในที่สุด พฤติกรรมของด้วงแรด

การแพร่กระจายและฤดูกาลระบาด  ด้วงแรดสามารถแพร่กระจายได้ทั่วประเทศและเพิ่มจำนวนได้ตลอดปี ปริมาณมากหรือน้อยขึ้นกับแหล่งเพาะขยายพันธุ์ จากผลของการศึกษาพบว่าในพื้นที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ฤดูที่ด้วงแรดผสมพันธุ์และวางไข่มากที่สุดอยู่ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม ดังนั้นจะพบความเสียหายอยู่ระหว่างเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนพฤษภาคม

กำจัดด้วงแรดมะพร้าวแบบอินทรีย์

ระยะหนอน ลักษณะหนอนของด้วงแรดสามารถสังเกตได้อย่างหนึ่ง คือ หนอนจะงอตัวเป็นอักษร “C” บางครั้งเห็นส่วนหัวกับส่วนท้ายลำตัวเกือบชนกัน ถ้าอยู่ในสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม อาจมีอายุยืนยาวถึง 420 วัน พืชอันโอชะอาหารเช่น มะพร้าว ปาล์มน้ำมัน ปาล์มประดับ

ที่มา :  SV Biotech

---

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• ไอเดีย การสร้างคอกแพะ ราคาประหยัดจากวัสดุรอบตัว
• ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์

สูตรอาหารปลาดุกแบบลดต้นทุน เนื้อแน่น แข็งแรง โตเร็ว

สูตรอาหารปลาดุกแบบลดต้นทุน

---

ทักทายเพื่อนๆผู้ทำเกษตรทุกๆ ท่านครับ วันนี้มีสูตรอาหารสำหรับเลี้ยงปลาดุกมาฝาก เนื่องจากต้นทุนการเลี้ยงปลาค่อนข้างสูง เราจะจึงพาทุกท่านที่กำลังเลี้ยงปลา ลดต้นทุนค่าอาหาร โดยการนำวัสดุเหลือใช้จากสวนมาใช้งานให้เกิดประโยชน์ สูตรนี้ทำง่าย ประหยัด ปลากินแล้วโตเร็ว พร้อมแล้วไปดูรายละเอียดกันเลยครับ

ปลาดุก เป็นปลาที่คนไทยรู้จักกันดี และมีความนิยมบริโภค ในอัตราที่สูง สามารถทำรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงอย่างดงาม เพียงแต่มีน้ำดี สภาพพื้นที่ดี มีการเอาใจใส่ดูแลให้อาหารดี รวมทั้งผู้เลี้ยงขยันศึกษาหาความรู้เพื่อประยุกตีใช้กับกิจการของตน และเพื่อสนองตอบปัจจัยในการเลี้ยงปลาดุกอย่างมีประสิทธิภาพ

สูตรอาหารปลาดุกแบบลดต้นทุน

สูตรที่ 1 (วิศวกรชาวนา แห่งอาศรมคนภูไท)

ส่วนประกอบ

• กากถั่วเหลือง (โปรตีน 46%) 1.5-2 กก.
• ปลาป่น (โปรตีน 40%) 2-3 ขีด
• รำละเอียด (โปรตีน 12%) 1 กก.
• ปลายข้าวหรือข้าวบดต้มสุก (โปรตีน 8%) 2 ขีดก่อนนำมาต้ม
• น้ำมันปลา 2 ช้อนโต๊ะ
• ใบกระถิ่นหรือใบหม่อนแห้งป่นหรือสับละเอียด (โปรตีน 24%)(ถ้ามี) 1 ขีด

วิธีทำ

นำวัสถุดิบทุกอย่างมาผสมให้เข้ากัน โดยให้อาหารสามารถปั้นเป็นก้อนได้โดยใช้น้ำเปล่ามาผสมแต่อย่าใส่น้ำเยอะจนเปียกเกินไปจะปั้นไม่ได้ แล้วน้ำไปให้ปลาดุกกิน เช้า-เย็น หรือจะอัดเม็ดหรือปั้นเป็นก้อนเล็กๆ ผึ่งแดดให้แห้งแล้วนำไปให้ก็ได้ วัตถุดิบและอาหารสามารถเก็บไว้ได้ 3 เดือน ครับ

สามารถติดตามข้อมูลได้ที่เพจ วิศวกรชาวนา แห่งอาศรมคนภูไท และขอบคุณทุกท่านที่ติดตาม

สูตรที่ 2 สำหรับการทำอาหารปลาดุกมีส่วนผสมดังนี้

อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม

• ต้นกล้วยหรือหน่อกล้วย ปริมาณ 1 กก.
• ผักกระถิน หรือผักชนิดอื่นๆเช่น ผักบุ้ง ผักคะน้า หรือผักที่มีในสวนของเรา ปริมาณ 1 กก.
• จุลินทรีย์ EM
• รำ ปริมาณ 1 กก.
• อาหารปลาดุก ปริมาณ ครึ่ง กก.
• น้ำเปล่า
• ภาชนะในการผสม, มีด

ขั้นตอนการทำ

• หั่นผักให้เป็นชิ้นเล็กที่สุด เพื่อให้ปลาสามารถกินได้ง่าย หั่นเสร็จแล้วนำไปใส่ภาชนะผสม
• หั่นหรือสับต้นกล้วยหรือหน่อกล้วยให้เป็นชิ้นเล็กที่สุด จากนั้นนำไปใส่ภาชนะผสม
• เติมรำและอาหารปลาดุกตามลงไปแล้วคลุกเคล้าให้เข้ากัน
• เติมจุลินทรีย์ EM ลงไป (ยิ่งใส่เยอะยิ่งมีประสิทธิภาพมากขึ้น)
• จากนั้นค่อยๆเติมน้ำเปล่าลงไป จนสามารถที่จะปั้นส่วนผสมเป็นก้อนได้ โดยวิธีการตรวจสอบความชื้นที่เหมาะสม ให้ใช้มือขยำแล้วไม่มีน้ำหยดออกมา

การดูแลรักษา

นำไปส่วนผสมที่ได้ไปเก็บใส่ภาชนะที่มีฝาปิด เพื่อป้องกันแมลงหรือสัตว์มารบกวน ใช้ระยะเวลาในการหมักประมาณ 3 วัน หลังจากครบ 3 วันแล้วเราสามารถนำไปใช้งานได้เลย โดยการนำไปใช้งานก็ให้ปั้นเป็นก้อน ผึ่งลมเล็กน้อย จากนั้นก็โยนลงบ่อปลาของเราได้เลย หรือหากใครที่ไม่สะดวกปั้น ก็สามารถโปรยลงบ่อหรือสระได้เลย

 

สูตรที่ 3 สำหรับการทำอาหารปลาดุกมีส่วนผสมดังนี้

ส่วนประกอบ

• รำละเอียด 2 กระสอบปุ๋ย
• กากมะพร้าว 1 กระสอบปุ๋ย
• ปลาป่น 6 กิโลกรัม
• กากถั่วเหลือง 6 กิโลกรัม
• จุลินทรีย์ EM 1 ลิตร
• กากน้ำตาล 1 กิโลกรัม
• น้ำมันพืช 1 – 2 ลิตร

ขั้นตอนวิธีทำ

• นำส่วนผสมข้อ 1 จำนวน 1 กระสอบ และส่วนผสมในข้อ 2,3,4 มาทำการคลุกให้เข้ากัน
• นำส่วนผสมในข้อ 5,6 ผสมน้ำ 20 ลิตร เพื่อคลุกเคล้าส่วนผสมในข้อ 1 ทำการหมักไว้ 12 ชั่วโมง
• นำส่วนผสมที่หมักไว้ในข้อ 1,2 ผสมกับรำละเอียด 1 กระสอบที่เหลือ และน้ำมันพืช 1-2 ลิตร คลุกเคล้านำเข้าเครื่องอัดเม็ดผึ่งแดด 2 วัน เก็บไว้ได้ 2 เดือน

สูตรที่ 4 สูตรอาหารปลาลดต้นทุน เหมาะสำหรับปลากินพืช/กินเนื้อ

ส่วนประกอบ

• หอยเชอรี่ 2 กิโลกรัม
• มันสําปะหลัง 1 กิโลกรัม
• เมล็ดข้าวโพดแก่จัด 1 กิโลกรัม
• ข้าวเหนียวแห้ง 1 กิโลกรัม
• กล้วยสุก 1 กิโลกรัม
• ใบกระถินสด 1 กิโลกรัม
• รำอ่อน 1 กิโลกรัม
• ผงฟู 1 กิโลกรัม

ขั้นตอนวิธีทำ

น้ำหอยเชอรี่ไปต้มแล้วแกะเอาตัวหอยออกมาสับให้ละเอียด นำมันสำปะหลังมาสับให้ละเอียดแล้วนำข้าวโพดมาโขลกให้ละเอียดรวมกัน นำส่วนผสมที่ได้ทั้งหมดมาใส่ที่เครื่องร่อนที่ใช้สำหรับทำปุ๋ยเม็ด เพื่อจะให้เป็นอาหารเม็ดแล้วนำมาผึ่งลมให้แห้งถ้าไม่มีเครื่องร่อนก็ปั้นให้เป็นก้อนกลมๆแล้วนำไปผึ่งลมให้แห้งก็ได้เช่นเดียวกัน

สูตรที่ 5 สูตรอาหารปลาลดต้นทุน เหมาะสำหรับปลากินพืช

ส่วนประกอบ

• ไม้ปักหลัก ( สูงกว่าระดับน้ำ ) 30 ท่อน
• ฟางข้าวแห้ง 30 มัด
• มูลวัว 2 กระสอบ
• แกลบอ่อน 1 กระสอบ

ขั้นตอนวิธีทำ

เริ่มจากการนำไม้ที่ได้เตรียมไว้ปรมาณ 30 ท่อน(มัด) มาปักให้แน่นบริเวณขอบบ่อปลา ให้ได้ลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมตามที่ต้องการ เพื่อที่จะนำวัตถุดิบเข้าไปใส่เป็นชั้นๆให้ได้ 3 ชั้น ชั้นที่ 1-3 ฟางข้าว มูลวัว และแกลบอ่อน ตามลำดับและสัดส่วนที่ได้กำหนดไว้ ชั้นสุดท้ายนำฟางข้าวปิดทับหน้า จากนั้นทิ้งไว้ประมาณ 7 วัน ฟางข้าว มูลวัว และแกลบอ่อนที่ใส่ลงไปก็จะย่อยสลายกลายเป็นอาหารให้กับสัตว์น้ำและจะกินอาหารได้ตลอดตามธรรมชาติ

สูตรอาหารดังกล่าวนี้เหมาะสำหรับปลาที่มีอายุตั้งแต่ 3 เดือนขึ้นไปเพราะจะกินอาหารได้ดีกว่าปลาอนุบาลวัยอ่อน ปลาดุกก็เป็นปลาที่ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพ… มีปริมาณแคลอรีและไขมันต่ำ ธาตุปรอทต่ำ มีทั้งวิตามินบี 12 โอเมก้า ทรี และโอเมก้า ซิกซ์ (Omega 6)… ซึ่งเป็นกรดไขมันชนิดไม่อิ่มตัวที่ร่างกายของเราสร้างเองไม่ได้ และยังสามารถช่วยลดคอเลสเทอรอลในเลือดได้อีกด้วย

สำหรับเกษตรกรท่านไหนที่กำลังเลี้ยงปลาอยู่ ลองผลิตอาหารเอง เพื่อประหยัดต้นทุน ซึ่งหลักๆแล้วในการเลี้ยงปลา ต้นทุนในการเลี้ยงส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องของอาหาร หากท่านหันมาทำอาหารเอง จะช่วยให้เราประหยัดค่าใช้จ่ายไปได้เยอะกันเลยครับ ฝากไว้ให้คิดนะครับ หากชื่นชอบบทความนี้ก็อย่าลืมกดไลค์กดแชร์กันด้วยนะครับ

ที่มา | sarakaset.com

---

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• ไอเดีย การสร้างคอกแพะ ราคาประหยัดจากวัสดุรอบตัว
• ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์

เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์แบบปล่อย เลี้ยงง่ายโตเร็ว

เลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์แบบปล่อย หมายถึง ระบบการจัดการเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ที่ปล่อยให้ไก่ได้ออกมาภายนอกโรงเรือนได้อย่างอิสระ โดยเป็นพื้นที่ที่มีหญ้าปกคลุม ทำให้ไก่ได้แสดงพฤติกรรม เช่น การคลุกฝุ่น การไซร้ขนการจิกกินพืช ผัก แมลง ทำให้ไก่มีความสุข อารมณ์ดี จึงเรียกว่า “Happy chick” โดยมีพื้นที่ภายในโรงเรือนอย่างน้อย 4 ตร.ม./ตัว มีพืชปกคลุมดิน ไก่จะต้องมีอิสระที่จะออกจากโรงเรือนได้ตลอดเวลาภายในคอกต้องมีคอนนอน มีรังไข่ให้ไก่อย่างน้อย 7 แม่/รัง

สำหรับวิธีการเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์แบบปล่อย สอดคล้องกับมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ คือ ทำให้ไก่อยู่อย่างธรรมชาติ และการจัดสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยที่ดี จะทำให้ไก่ไม่เครียด มีความสุข มีภูมิต้านทานโรค ทำให้สุขภาพแข็งแรงกว่าไก่ที่เลี้ยงแบบจำกัดพื้นที่หรือขังกรงตับ ที่สำคัญทำให้ไก่โตไวด้วย

ระบบการเลี้ยงไก่ไข่  นั้นสามารถเลี้ยงได้หลายรูปแบบ  พอจะจำแนกได้ดังนี้

• ระบบกรงตับ
  หมายถึง ระบบการเลี้ยงไก่ไข่ยืนโรงบนกรงตลอดเวลาในพื้นที่จำกัด แคบ และไก่ไม่สามารถแสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติได้
• ระบบขังคอก
  หมายถึง ระบบการเลี้ยงไก๋ไข่ปล่อยพื้นภายในโรงเรือนตลอดเวลา
• ระบบปล่อยอิสระ
  หมายถึง ระบบการเลี้ยงไก่ไข่ที่ปล่อยให้ไก่ออกนอกโรงเรือนได้อย่างอิสระ เพื่อให้แสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ ทำให้ไก่มีความสุขและอารมณ์ดี
• ระบบอินทรีย์
  หมายถึง การเลี้ยงไก่ไข่ระบบปล่อยอิสระ และเลี้ยงด้วยอาหารอินทรีย์

วิธีการคัดเลือกสายพันธุ์ไก่ไข่

พันธุ์ไก่ไข่ที่นำมาเลี้ยงในระบบอินทรีย์ นั้นสามารถใช้พันธุ์ใดก็ได้ ถ้าต้องการเลี้ยงแบบใช้ต้นทุนค่าอาหารต่ำ ให้ผลผลิตได้ดีพอสมควร สามารถเลี้ยงไก่พันธุ์แท้ เช่น ไก่โร๊ดไอร์แลนด์แดง ที่ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมในประเทศไทยได้เป็นอย่างดีแล้ว หรือไก่ไข่สายพันธุ์ทางการค้าที่ให้ผลผลิตไข่สูง แต่ต้องเลี้ยงดูอย่างดี หรือหากต้องการเอกลักษณ์เฉพาะฟาร์มของตนเองการเลี้ยงไก่ไข่พันธุ์แท้สายพันธุ์เลกฮอร์นขาว ซึ่งให้ไข่ที่มีเปลือกสีขาวก็สามารถสร้างความแตกต่างจากไก่ไข่พันธุ์ทั่วไปได้

โรงเรือนและพื้นที่เลี้ยงไก่ระบบปล่อยอิสระ

• ที่ตั้งควรห่างไกลจากชุมชน เป็นที่ดอนน้ำไม่ท่วม และเป็นพื้นที่ที่สามารถปลูกหญ้าสำหรับให้ไก่กินได้ ดินมีความอุดมสมบูรณ์ เป็นพื้นที่ที่ไม่เคยใช้สารเคมีที่ห้ามใช้อย่างน้อย 3 ปี หรือได้มีการตรวจสอบคุณภาพดินว่าปราศจากสารเคมีหรือโลหะหนักที่เป็นอันตราย
• โรงเรือนและพื้นที่ปล่อยเลี้ยงอิสระต้องแยกจากพื้นที่พักอาศัยชัดเจน โดยยืดหลักในโรงเรือนใช้พื้นที่ 0.5 ตารางเมตรต่อตัว พื้นที่ปล่อยอิสระมีหญ้าให้กิน 5 ตารางเมตรต่อตัว
• พื้นโรงเรือนควรเป็นคอนกรีต ต้องมีวัสดุรองพื้นคอก หนา 3-5 นิ้ว และต้องมีรังไข่ 1 ช่องต่อแม่ไก่ 4 ตัว มีประตูเข้าออก 2 ด้าน เพื่อหมุนเวียนปล่อยไก่ออกสู่แปลงปล่อยอิสระ

ตัวอย่างโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์

ตัวอย่างเป็นโรงเรือนขนาด 4 * 10 เมตร เลี้ยงไก่ไข่ได้ 150-160 ตัว ภายในโรงเรือนมีรังไข่ และคอนสำหรับให้ไก่นอนในเวลากลางคืนมีพื้นที่ปล่อยขนาด 2 งาน หรือ 800 ตารางเมตร ซึ่งเพียงพอต่อการเลี้ยงไก่ไข่จำนวนดังกล่าว พื้นที่ล้อมรอบด้วยรั่วตาข่าย

อาหารและน้ำ

ในระยะแรก ควรเลี้ยงไก่ด้วยอาหารสำเร็จรูปไก่ไข่ตามระยะอายุของไก่ หลังจากมีประสบการณ์แล้ว สามารถเลือกใช้อาหารได้ตามความเหมาะสม อาหารสัตว์ต้องปลอดภัยจากสารเคมีที่ก่อให้เกิดอันตราย และไม่มีการเสริมยาปฏิชีวนะ มีน้ำสะอาดให้กินอย่างสม่ำเสมอ แต่หากเป็นการเลี้ยงไก่ระบบอินทรีย์ จะต้องให้กินอาหารอินทรีย์เกษตรกรสามารถเสริมวัตถุดิบหรือผลพลอยได้ทางการเกษตร เช่น มะละกอ ข้าวโพดกล้วย ต้นกล้วย พืชผักสวนครัวและสมุนไพร เป็นต้น

การจัดการด้านสุขภาพและการป้องกันโรค

• ต้องมีการใช้น้ำหมักชีวภาพผสมน้ำ หรือ อาหารให้สัตว์กินเป็นประจำ เพื่อเสริมสร้างสุขภาพสัตว์โดยใช้อย่างน้อย 1 ชนิด เช่น น้ำหนัก พืชสีเขียว ผลไม้สุก เนื้อสัตว์และแคลเซียมเปลือกไข่ เป็นต้น ต้องมีการใช้น้ำหมักชีวภาพสมุนไพร หรือให้กินสมุนไพร
• โดยตรง เป็นประจำ เพื่อเสริมสร้างสุขภาพสัตว์ หรือรักษาพยาบาสสัตว์เบื้องต้น เช่น น้ำหมักสมุนไพรบอระเพ็ด ฟ้าทะลายโจร เป็นต้น
• ต้องมีการฉีดวัคนป้องกันโรคระบาดสัตว์ตามโปรแกรมของกรมปศุสัตว์ และต้องมีคอกพักสัตว์ป่วยสำหรับแยกสัตว์ออกมารักษา

การดูแลสุขภาพไก่

นิยมใช้สมุนโพรฟ้าทะลายโจรบดผสมในอาหารให้ไก่กินเพื่อการป้องกันโรคหรือรักษาอาการหวัดหากจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะ ต้องมีระยะเวลาปรับเปลี่ยนก่อนที่จะนำผลผลิตมาขายเป็นไข่อินทรีย์อีกครั้งอย่างน้อย 6 สัปดาห์

ตลาดไข่ไก่อินทรีย์

สำหรับตลาดในการจัดจำหน่ายไข่อินทรีย์ สามารถจำหน่ายได้หลายช่องทาง ทั้งในตลาดของเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ หรือซูเปอร์มาร์เกต หรือช่องทางอินเตอร์กลุ่ม Facebook ซึ่งต่องทางต่างๆนั้นก็จะมีเรื่องของต้นทุนค่าบรรจุภัณฑ์ และค่าขนส่งที่แต่กต่างกันออกไป เช่น

• ค่ากล่องกระดาษขนาด 10 ฟอง ราคากล่องละ 5.00 บาท
• ค่ากล่องกระดาษขนาด 6 ฟอง ราคากล่องละ 4.00 บาท
• ค่าขนส่ง จำนวน 240 ฟอง เป็นเงิน 200 บาท เป็นต้น

สูตรอาหารไก่ไข่อินทรีย์ ช่วยลดต้นทุนช่วยให้ไก่แข็งแรงมีสุขภาพดี ขับถ่ายไม่มีกลิ่นเหม็น

สูตรที่ 1. สูตรอาหารไก่ไข่ มีดังนี้

วัตถุดิบ

• กากถั่วเหลือง 15 กก.
• ผักตบชวาป่น 8 กก.
• ปลายข้าว 30 กก.
• ข้าวโพดบด 25 กก.
• มันสำปะหลัง 15 กก.
• ใบกระถินป่น 1 กก.
• สุมนไพร เช่น ฟ้าทลายโจรป่น ขมิ้นป่น 1.5 กก.
• หินปูน 2 กก.
• ไดแคลเซียมฟอสเฟต 1.5 กก.
• วิตามิน แร่ธาตุ 1 กก. ==> รวมทั้งหมด 100 กก.

สูตรอาหารไข่ไก่ สูตรนี้ให้โปรตีนสูงถึง 18% แคลเซียม 1.7% และให้พลังงานรวม 2,800 กิโลแคลอรี่ และเพื่อความแน่ใจในการเป็นอาหารสัตว์อินทรีย์วิถีไทย เราไม่ใช้ยาปฎิชีวนะและฮอร์โมน ดังนั้นจึงควรใส่ว่านรางจืดป่นไปอีก 1 กก. ว่านรางจืดจะช่วยขับสารพิษและสารเคมีตกค้างในตัวไก่ได้อีกทางหนึ่งด้วย
ที่มา : ไข่ไก่ขบถ ไข่ไก่อินทรีย์วิถีไทย

อ้างอิงข้อมูล | การเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์สไตล์แม่โจ้,  การเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, www.sarakaset.com

---

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• ไอเดีย การสร้างคอกแพะ ราคาประหยัดจากวัสดุรอบตัว
• ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์