เชื้อราบิวเวอเรีย (Beanveria bassiana)

เชื้อราบิวเวอเรีย หรือราขาว เป็นเชื้อรากำจัดแมลง (Entomopathogenic fungi) มีสปอร์สีขาวเข้าทำลายแมลงศัตรูพืชได้ โดยสปอร์งอกเส้นใยเข้าไปในตัวแมลง แมลงที่ถูกเชื้อราเข้าทำลายจะอ่อนแอเบื่ออาหาร อ่อนเพลี่ย ไม่เคลื่อนไหว และตายในที่สุดเมื่อแมลงตายจะมีเส้นใยสีขาวเจริญบนตัวแมลงหลังจากนั้นจะเห็นสปอร์คล้ายฝุ่นสีขาวปกคลุมตัวแมลงและสปอร์นี้ก็สามารถแพร่กระจายไปในธรรมชาติหากไปตกลงบนตัวแมลงตัวใหม่ ก็ทำให้ตายได้เช่นกัน

เชื้อราบิวเวอเรียสามารถเข้าทำลายแมลงได้ทุกส่วนตั้งแต่ลำตัว ขา ปีก หนวด ตา เป็นต้น แมลงที่ลำตัวอ่อนนุ่ม สปอร์แทงเข้าได้ทุกส่วน ส่วนแมลงที่มีปีกแข็งเช่น ด้วงปีกแข็ง เชื้อราจะแทงเข้าระหว่างข้อปล้องของแมลง

การเข้าทำลายแมลงของเชื้อราบิวเวอเรีย

ลักษณะของแมลงที่ตายด้วยเชื้อราบิวเวอเรีย

เชื้อราบิวเวอเรียสามารถทำลายแมลงศัตรูพืชได้หลายชนิด เช่น เพลี้ยไฟ ไรแดง เพลี้ยอ่อน เพลี้ยจักจั่นเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล แมลงหรี่ขาว หนอนห่อใบข้าวแมลงค่อมทอง เป็นต้น เชื้อราบิวเวอเรียสามารถทำลายได้ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัย

แมลงศัตรูพืชที่เชื้อราบิวเวอเรียสามารถทำลายได้

วิธีการใช้เชื้อราบิวเวอเรีย

อัตราการใช้

1 ถุง (250 กรัม)/ น้ำ 20 ลิตร

วิธีการใช้

1.เชื้อราบิวเวอเรียที่เจริญบนเมล็ดข้าวอัตรา 1 ถุง (250 กรัม) ต่อน้ำ 20 ลิตร โดยผสมน้ำกับสารจับใบคนให้เข้ากัน นำน้ำเล็กน้อยมาผสมเชื้อราบิวเวอเรีย ขยำให้สปอร์สีขาวหลุดออกจากเมล็ดข้าว กรองเอาเศษข้าวออก เหลือเฉพาะน้ำสปอร์ของเชื้อราบิวเวอเรีย

2. นำเชื้อราที่ได้ไปฉีดพ่นให้ทั่วต้นพืช โดยเฉพาะบริเวณที่มีศัตรูพืช หรือบริเวณที่ศัตรูพืชเกาะอาศัยอยู่และต้องให้ถูกตัวแมลงศัตรูพืชให้มากที่สุด และขณะฉีดพ่นควรเขย่าถังฉีดด้วยเพื่อไม่ให้เชื้อราตกตะกอน

3. ช่วงระยะเวลาการพ่นควรเป็นเวลาที่แมลงศัตรูพืชออกหากิน หรือตอนเย็นเพื่อหลีกเลี่ยงแสงแดด

4. ควรฉีดพ่น 2-3 ครั้ง ห่างกัน 7 วัน หรือจนกว่าแมลงศัตรูพืชหมดไป

การผลิตขยายเชื้อราบิวเวอเรีย หรือราขาว

อุปกรณ์ผลิตขยายเชื้อสด

1. แช่ข้าวสาร์ในน้ำ 10 นาที ล้างข้าวสารให้สะอาด

2. ผึ่งให้สะเด็ดน้ำเล็กน้อย

3. ตักใส่ถุงพลาสติก 200 กรัม (2-3 ทัพพี)/ถุง

4. ใส่คอขวด ปิดด้วยจุกสำลี ปิดกับด้วยกระดาษ

5. นำไปนึ่ง บนลังถึง(ซึ้ง) นาน 40 นาที ทิ้งให้ข้าวอุ่น หยดเชื้อ 5-7 หยด แล้ว ใส่สำลี ปิดด้วยดระดาษ

6. วางถุงข้าว ในลักษณะเบนราบ ไม่ซ้อนกับกัน ประมาณ 7-10 วัน เชื้อเจริญเติบโตเต็มที่

ข้อจำกัดในการใช้

1. เชื้อราบิวเวอเรีย ต้องการความชื้นสูงในการงอก จึงควรเลือกช่วงเวลาที่เหมาะสม

2. หลีกเลี่ยงการใช้ในช่วงแสงแดดจัด ควรใช้ในเวลาเย็น

3 เชื้อราจะมีประสิทธิภาพดีที่สุดเมื่อได้สัมผัสกับแมลงมากที่สุดจึงควรฉีดพ่นให้ถูกตัวแมลงมากที่สุด

---

ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตร ด้านอารักขาพืช จังหวัดสงขลา

กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โทร. 0-7455-7940 โทรสาร. 0-7455-7940

เรียบเรียงโดย : วัชลี โสพิน และ นิพวรรณ หมีทอง

---

บทความอื่นๆที่น่าสนใจ

• เมนู “แกงอ่อมปลาดุก” ใส่ผักชีลาว รสจัดๆ สไตล์อีสาน
• ผัดเผ็ดปลาไหล เมนูอาหารป่ารสชาติจัดจ้าน

ไอเดียดี!! เลี้ยงกบในขวดพลาสติก ประหยัดพื้นที่ดูแลง่าย

ไอเดียการ เลี้ยงกบในขวดพลาสติก เป็นการประยุกต์การเลี้ยงกบให้เข้ากับสภาพพื้นที่ที่มีอยู่อย่างจำกัด ให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด และเป็นการนำเศษวัสดุที่เหลือใช้มาใช้ให้เกิดประโยชน์และเป็นการจัดการที่ง่ายและสะดวก

วัสดุและอุปการณ์ในการเลี้ยง

• ขวดน้ำพลาสติกขนาด 5-6 ลิตร
• ขวดน้ำพลาสติกขนาด 1 ลิตร
• ชั้นวาง
• พันธุ์กบ
• อาหารกบหรืออาหารปลาดุก
• น้ำหมักจุลินทรีย์

การทำขวดเลี้ยง

• นำขวดพลาสติกขนาด 5-6 ลิตร เจาะ รูตรงใกล้คอขวด
• นำขวดพลาสติก ขนาด 1 ลิตร ดัด ตรงคอขวดให้ได้เป็นรูปกรวย แล้วนำมาเสียบ ตรงขวดใหญ่ที่เจาะรูไว้แล้ว เพื่อทำเป็นช่อง หายใจ และที่ให้อาหารกบ
• นำลูกกบอายุ 1-2 เดือน ใส่ลงในขวด พลาสติกในจำนวนขวดละ 5-6 ตัว แล้วแต่
• ใส่น้ำระดับคางกบ แล้วนำไปวางบน

การให้อาหารและการทำความสะอาด

• หยอดอาหารลงในกรวยเช้าและเย็น
• ให้อาหารเสริมจำพวก หนอน จิ้งหรีด ไส้เดือน ควรถ่ายน้ำออกทุกครั้งก่อนให้
• ควรทำการถ่ายพยาธิให้กบเดือนละ ครั้ง จนกว่าจะขาย โดยใช้ดีเกลือ 3 กรัม/ อาหาร 1 กิโลกรัม ให้ครั้งเดียว
• ถ้ามีเวลาควรล้างทำความสะอาดทุก เช้าก่อนให้อาหาร แต่ถ้ามีเวลาน้อย ก็ควรใช้ น้ำหมักจุลินทรีย์หยอดลงไป จะช่วยป้องกัน น้ำในขวดไม่เหม็น (ล้างขวด 3 วัน/ครั้ง)

ระยะเวลาการเลี้ยง

ส่วนมากจะใช้ระยะเวลาในการเลี้ยง ประมาณ 3-4 เดือน

ข้อดีของการเลี้ยงกบในขวดพลาสติก

• เลี้ยงในบริเวณบ้าน หรือมีพื้นที่จำกัดได้ดี
• ลงทุนต่ำ กว่าเลี้ยงในบ่อปูนหรือบ่อดิน
• ให้อาหารกบได้ง่ายและทั่วถึง ไม่เปลืองอาหาร
• ควบคุมโรคได้ง่าย ถ่ายน้ำสะดวก และใช้น้ำน้อยกว่า
• นำมารับประทานได้ , เพิ่มรายได้ให้กับครอบครัว , ลดภาวการณ์เกิดน้ำเสีย , ง่ายต่อการผลิต , ลดการเกิดขยะจากขวดน้ำได้ด้วย
• เหมาะกับผู้เริ่มทดลองเลี้ยงเพื่อศึกษา ไม่หวังผลกำไร หรือเลี้ยงเล่นๆ 5 วัน หรือ 10 วัน สนุกๆ เป็นต้น

ข้อเสียของการเลี้ยงกบในขวดพลาสติก

• ยากต่อการสังเกตและดูแล หากเลี้ยงในปริมาณมากๆ
• ไม่เหมาะกับการเลี้ยงจริงจังเชิงพาณิชย์ ที่ต้องมีปริมาณผลผลิตต่อเดือนสูง
• ไม่สะดวก และเสียเวลามากๆ เมื่อเทียบกับผลผลิตที่ได้รับ ขาดทุนเวลา
• ไม่คุ้มค่าเวลาเลี้ยง เหน็ดเหนื่อยกว่าปกติ ไม่มีกำไร เหมือนขี่ช้างจับตั๊กแตน ไม่คุ้มค้า

กบเป็นสัตว์เศรษฐกิจ ที่ตลาดทั่วไปหัน มาให้ความสนใจและความนิยมเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะตลาดทั้งใน และต่างประเทศ สำหรับเกษตรกรที่เลี้ยง กบท่านใดหลีกเลี่ยงในช่วงที่มีการจับกบใน แหล่งตามธรรมชาติก็จะช่วยเป็นการลด ปัญหาในด้านราคาตกต่ำ แต่อย่างไรก็ตาม จากการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมทาง ธรรมชาติ จึงทำให้แหล่งที่อยู่อาศัยตาม ธรรมชาติของกบลดลง

---

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• โรคปากเปื่อยพุพองในแพะ (Contagious Ecthyma)
•  ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์

การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย เพิ่มรายได้เสริม

การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย

---

การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี๋ย เป็นรูปแบบการเพาะที่ง่าย ใช้วัสดุน้อยสามารถใช้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมาเป็นวัสดุเพาะได้ เช่น ฟางข้าว ตอซังข้าว กากถั่วเหลือง กากมันสำปะหลัง

เห็ดฟาง เป็นเห็ดที่เพาะง่าย ใช้เวลาสั้นประมาณ 5 – 7 วัน ก็เก็บดอกเห็ดที่เพาะได้ เป็นเห็ดที่มีผู้นิยมบริโภคมาก ทำให้ความต้องการของตลาดสูง ซึ่งทำให้มีราคาดีตลอดปิ้ จึงมีผู้นิยมเพาะเห็ดฟางกันมาก การเพาะเห็ดฟางกองเตี้ย มีการพัฒนามาจากการเพาะแบบกองสูง ซึ่งเป็นการประหยัดวัสดุเพาะและง่ายต่อการดูแล สามารถให้อาหารเสริม และให้ผลผลิตที่แน่นอน

 

ขั้นตอนการเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย

การเตรียมการก่อนเพาะ

• นำวัสดุเพาะ ได้แก่ ฟางข้าว แช่น้ำ 1-2 วัน ส่วนทะลายปาล์ม รดน้ำให้เปียก วันละ 1 ครั้ง หรือแช่น้ำไว้และคลุมพลาสติกสีดำให้มิดชิดทำอย่างนี้ 4 วัน อาหารเสริมทุกชนิด ได้แก่ ไส้ฝ้าย ไส้นุ่น ผักตบชวาสับตากแห้ง แช่น้ำให้นาน 1-2 ชั่วโมง ส่วนอาหารเสริมที่ได้จากมูลสัตว์ ได้แก่ มูลไก่ มูลวัว หรือ มูลม้า ผสมดินร่วนในอัตราส่วน 2 : 1 ไม่ต้องแช่น้ำ
• ขุดดินตากแดด 1 สัปดาห์ เพื่อฆ่าเชื้อโรค ย่อยดินให้ร่วนละเอียดจะช่วยให้ผลผลิตเห็ดฟางเพิ่มขึ้น 10-20% เนื่องจากเห็ดฟางจะเกิดรอบๆ กองวัสดุเพาะปรับดินให้เรียบ รดน้ำให้ชุ่ม วางแบบพิมพ์ลงบนดิน แบบพิมพ์ทำจากไม้มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมคางหมู ด้านบนกว้าง 30 เซนติเมตร ด้านล่างกว้าง 35 เซนติเมตร ยาว 80-120 เซนติเมตร สูง 30 เซนติเมตร

วิธีการเพาะ

• วัสดุที่ใช้เพาะ หากเพาะด้วยฟางข้าว ให้ใส่ฟางลงไปในแบบพิมพ์ให้หนา 8-12 เซนติเมตร ใช้มือกดูให้แน่น หรืออาจจะย่ำ 1-2 รอบ ใส่อาหารเสริมบริเวณขอบโดยรอบ กว้าง 5-7 เชนติเมตร หนา 2.5 เซนติเมตร หากเป็นทะลายปาล์มต้องเทขี้เลื่อยลงไปในแบบพิมพ์ เกลี่ยให้เรียบก่อนนำทะลายปาล์มที่แช่น้ำแล้ววางให้เต็ม และรดน้ำให้ชุ่ม แล้วโรยเชื้อไม่ต้องใส่อาหารเสริม
  
  
• โรยเชื้อเห็ดโดยรอบบนอาหารเสริม เชื้อเห็ดที่ใช้ควรขี้ให้แตกออกจากกันเสียก่อนเป็นอันเสร็จชั้นที่ 1 เมื่อเสร็จแล้วก็ทำชั้นต่อไปโดยทำเช่นเดียวกับการทำชั้นแรกคือ ใส่ฟางลงในแบบไม้อัดหนา 8-12 เซนติเมตรกดให้แน่น ใส่อาหารเสริม ในช่วงฤดูหนาวหรืออุณหภูมิต่ำกว่า 25 องศาเซลเซียส ควรทำ 4-5 ชั้น หรือสูง 35-40 เซนติเมตร์ ในฤดูร้อนควรทำ 3 ชั้น หรือสูง 28-30 เซนติเมตร หากเพาะด้วยทะลายปาล์มสามารถโรยเชื้อเห็ดฟางบนทะลายปาล์มได้เลย
  
  
• เมื่อทำกองเสร็จแล้ว ชั้นสุดท้ายคลุมฟางหนา 2-3 เซนติเมตร รดน้ำบนกองให้โชกอีกครั้ง ถอดแบบพิมพ์ เพื่อนำไปใช้เพาะกองต่อไป
• เมื่อโรยเชื้อเสร็จแล้ว ใช้เชื้อเห็ดฟางผสมกับอาหารเสริมโรยรอบกอง จะทำให้ดอกเห็ดเกิดระหว่างกอง เป็นการเพิ่มปริมาณดอกเห็ด การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ยมักจะทำกองห่างกันประมาณ 1 คืบ ขนานกันไป 10-20 กองเพื่อทำให้อุณหภูมิและความชื้นของกองไม่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วนัก
• คลุมด้วยผ้าพลาสติกใสหรือทึบ โดยคลุมทั้งหมดด้วยผ้าพลาสติก 2 ผืน โดยให้ขอบด้านหนึ่งทับกันบริเวณหลังกอง จากนั้นใช้ฟางแห้งคลุมทับพลาสติกอีกทีหรืออาจทำแผงจากปิด ไม่ให้แสงแดดส่องถึง ก่อนการคลุมด้วยพลาสติกอาจทำโครงไม้เหนือกองเพื่อไม่ให้พลาสติกติดหลังกอง แล้วปิดด้วยฟางหลวม ๆ ก่อน

การดูแลรักษา

ในฤดูร้อน 3 วันแรก ช่วงกลางวันถึงเย็น ควรเปิดผ้าพลาสติกหลังกองกว้างประมาณ 1 ฝ่ามือ ส่วนกลางคืนปิดและคลุมฟางไว้เหมือนเดิม วันที่ 1-3 วัน เห็ดฟางต้องการอุณหภูมิประมาณ 35-38 องศาเซลเซียส ในวันที่ 4-5 ให้ตรวจดูความชื้นถ้าเห็นว่าข้างและหลังกองแห้ง ให้ใช้บัวรดน้ำโชยน้ำเบา ๆ ให้ขึ้นแล้วปิดไว้อย่างเดิมเห็ดฟางต้องการอุณหภูมิต่ำกว่าวันแรก ๆ จนกระทั่งวันที่ 8-10 ช่วงเก็บผลผลิตได้เห็ดฟางต้องการอุณหภูมิประมาณ 30 องศาเซลเซียส

การเก็บเกี่ยวผลผลิต

ดอกเห็ดฟางที่เหมาะสมในการเก็บเกี่ยวควรอยู่ในระยะดอกตูมรูปไข่ จะได้ราคาดี วิธีการเก็บจะใช้มือจับดอกเห็ดกดลงเล็กน้อย และหมุนจนดอกเห็ดหลุดออกจากวัสดุเพาะและไม่ควรให้กระเทือนถึงดอกเล็ก ๆ ในกองเพาะจะทำให้ดอกเห็ดฝอได้ ช่วงเวลาในการเก็บเกี่ยวถ้ามีการเพาะหลายแปลงจะเก็บในช่วงกลางคืนและช่วงเย็น เมื่อเก็บดอกเห็ดมาแล้ว จะทำการตัดแต่งทำความสะอาดโคนเห็ดเพื่อกำจัดสิ่งสกปรกออก และส่งตลาดต่อไป เห็ดฟาง 1 กอง จะได้ผลผลิตประมาณ 1.5-2 กิโลกรัม

ข้อแนะนำการเพาะเห็ดฟาง

• การเพาะเห็ดฟางโดยใช้ฟางข้าวเป็นวัสดุเพาะฟางที่นำมาใช้เพาะเห็ดต้องแห้งสนิทมาก่อน ไม่มีเชื้อราปนเปื้อน
• การแช่ฟางควรแชใช้อิ่มน้ำมากที่สุด เพื่อให้เส้นใยเห็ดฟางเจริญได้ดี
• เลือกเชื้อเห็ดฟางที่ไม่มีจุลินทรีย์อื่นปลอมปน เช่น ราเขียว ราดำ ราขาว และไม่มีการรวมตัวของเส้นใย เป็นดอกเห็ดถ้ามีดอกเห็ดเล็ก ๆ เกิดขึ้นจะเจริญไม่ดีในแปลงเพาะและให้ผลผลิตต่ำ
• พื้นที่เพาะเห็ดฟางควรอยู่กลางแจ้ง พื้นดินควรมีความชื้นหมาด ถ้าปรับปรุงดินด้วยปุ้ยคอกก็จะเพิ่มผลผลิตได้
• การวางแผนกองเพาะเห็ดควรวางในทิศทางตะวันออก – ตะวันตก เพราะจะทำให้รับแสงแดดตลอดทั้งแปลง
• น้ำที่ใช้แช่วัสดุเพาะควรเป็นน้ำสะอาดทางการเกษตร ห้ามใช้น้ำประปาที่มีสารคลอรีนเด็ดขาดเพราะจะทำให้เส้นใยเห็ดไม่เจริญในกองฟาง
• เห็ดฟางเป็นเห็ดฟางที่เพาะง่ายไม่ต้องมีการนึ่งฆ่าเชื้อที่วัสดุเพาะ มีอายุในการเพาะสั้น ในช่วงฤดูร้อนใช้เวลา 8-10 วัน ช่วงฤดูหนาวใช้เวลา 15-20 วัน
• เนื่องจากเห็ดฟางมีอายุในการเพาะที่สั้น จึงใช้วัสดุเพาะปริมาณมาก ผู้เพาะจึงควรสะสมวัสดุเพาะไว้ให้มาก เช่น ฟางข้าว ควรเก็บสะสมในฤดูหลังนา เพื่อการเพาะที่ต่อเนื่องถึงจะมีรายได้อย่างต่อเนื่อง
• ราคาของผลผลิตจะสูงขึ้นในช่วงเดือนเมษายน เป็นต้นไป จนถึงเดือนพฤศจิกายนจะได้ผลผลิตที่ลดลงเนื่องจากอากาศร้อนและมีปริมาณน้ำมากในฤดูฝน
• การให้น้ำเห็ดฟาง จะให้บนกองฟางที่เพาะเพียงครั้งเดียวเท่านั้น ดังนั้นก่อนการคลุมกองฟางจะรดน้ำบนกองฟางให้ชื้นที่สุดและคลุมกองฟางด้วยผ้าพลาสติกใส
• การคลุมกองฟางต้องไม่ให้ชายพลาสติกคลุมติดชิดกองฟางโดยเด็ดขาด เพราะว่าจะมีหยดน้ำตกลงบนขอบข้างกองฟางมากเกินไปทำให้เส้นใยเห็ดยุบตัวไม่รวมตัวเป็นดอกเห็ด
• ถ้าต้องการให้เกิดดอกเห็ดทั่วทั้งกอง ให้ใช้ไม้โค้งปักรอบเพื่อไมให้พลาสติกคลุมชิดกองฟาง
• วัสดุเพาะเห็ดที่เป็นตอซังหรือฟางข้าวสามารถนำไปสับและหมักใช้เพาะเห็ดนางรมได้เป็นอย่างดี

ที่มา : กรมส่งเสริมวิชาการเกษตร, www.sarakaset.com

---

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• โรคปากเปื่อยพุพองในแพะ (Contagious Ecthyma)
•  ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์

โรคปากเปื่อยพุพองในแพะ (Contagious Ecthyma)

โรคปากเปื่อยพุพองในแพะ เป็นโรคติดเชื้อที่ติดต่อในฝูงได้อย่างรวดเร็วสามารถก่อโรคในแพะทุกอายุและก่อโรครุนแรงในลูกแพะ สามารถติดต่อสู่คนแต่สามารถป้องกันโดยการสวมถุงมือและอุปกรณ์ป้องกันอื่นๆ

โรคที่ก่อปัญหาในการเลี้ยงแพะในประเทศไทย พบได้ทุกช่วงอายุ มีหลายชื่อเรียก เช่น คอนตาเชียส เอทธิมา (Contagious ecthyma) สแคบนี้ เม้าท์ (scabby mouth) ซอร์เมาท์ (sore mouth) หรือ ออฟ (Orf) อัตราการป่วยอาจสูงถึง 100% อัตราการตายต่ำ หากติดเชื้อแทรกซ้อน หรือภาวะกดภูมิคุ้มกันอาจเพิ่มอัตราการตายเป็น 20% – 50%

สาเหตุ

• เชื้อไวรัสออฟ (orf virus) สกุลพาราพอกซ์ไวรัส (genus Parapoxvirus)
• เชื้อสามารถมีชีวิตอยู่รอดนอกตัวสัตว์ได้นานภายใต้สภาวะอากาศที่แห้ง ในขนสัตว์และอุปกรณ์การเลี้ยงสัตว์

การติดต่อ

สัตว์

• สัมผัสสัตว์ป่วยโดยตรงเชื้อผ่านเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผลตามผิวหนัง
• ติดเชื้อที่ปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม คอก อุปกรณ์การเลี้ยง และพาหนะขนย้ายสัตว์ บริโภคชิ้นส่วนซากสัตว์ป่วย

คน

• สัมผัสสัตว์ป่วยโดยตรงผ่านแผล
• การทำวัคซีนเชื้อเป็นให้กับสัตว์
• อุปกรณ์เลี้ยงสัตว์ที่ปนเปื้อนเชื้อ
• ติดต่อจากสัตว์สู่คนเท่านั้น

อาการที่แสดง

สัตว์

• แสดงอาการหลังติดเชื้อ 2-3 วัน ผื่นนูนแดง กลายเป็นแผลพุพองหรือตุ่มหนอง เลือดไหล และกลายเป็นสะเก็ด
• พบรอยโรคที่รอบริมฝีปาก รูจมูก เปลือกตา ใบหู ง่ามกีบ เต้านม อวัยวะสืบพันธุ์
• ลูกสัตว์พบรอยโรคในช่องปากส่งผลต่อการดูดนม
• อาจพบอาการมีไข้ ซึม อ่อนแรง ซูบผอม และติดเชื้ออื่นแทรกซ้อนได้
• อาการตามผิวหนังสามารถหายได้ภายใน 1 – 2 เดือน

คน

• แสดงอาการหลังติดเชื้อ 3 – 7 วัน
• เกิดตุ่มนูนบริเวณผิวหนัง แข็ง สีแดงถึงน้ำเงิน และปวด มักพบที่นิ้วหรือมือ และ อาจมีไข้ต่ำๆ
• หากไม่มีติดเชื้อแทรกซ้อนจะหายได้เองภายใน 3 – 6 สัปดาห์

การรักษา

สัตว์

• รักษาประคับประคองอาการ ทายาฆ่าเชื้อบริเวณบาดแผล
• ให้ยาปฏิชีวนะ กรณีพบการติดเชื้อแบคที่เรียแทรกซ้อน
• ใข้ยากำจัดหนอนแมลงในบาดแผล

คน

• รักษาประคับประคองอาการ ใช้ยาฆ่าเชื้อเฉพาะที่ และทำแผล
• ให้ยาปฏิชีวนะ กรณีพบการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน

การป้องกัน

สัตว์

• กักสัตว์อย่างน้อย 7 วัน ก่อนนำเข้ารวมฝูง แยกเลี้ยงสัตว์ที่มีอาการ เลี่ยงการแพร่กระจายโรคในฝูง
• ทำความสะอาดอุปกรณ์การเลี้ยงสัตว์ และพาหนะขนย้ายสัตว์ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ
• การใช้วัคซีนเชื้อเป็น พิจารณาทำในพื้นที่ที่มีอุบัติการณ์ของโรค
• แยกสัตว์ที่ทำวัคชื่นออกจากสัตว์ที่ไม่เคยได้รับวัคซีน จนกว่าสะเก็ดแผลจะหาย

คน

• สวมถุงมือเมื่อสัมผัสตัวสัตว์ป่วย และอุปกรณ์การเลี้ยงสัตว์
• หากสัมผัสสัตว์ป่วยให้ล้างบริเวณที่สัมผัสด้วยสบู่ทันที

ที่มา : สำนักควบคุม ป้องกันและบำบัดโรคสัตว์ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

---

 

บทความอื่นที่น่าสนใจ

• ไอเดีย การสร้างคอกแพะ ราคาประหยัดจากวัสดุรอบตัว
• ปลูกหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 สำหรับเลี้ยงสัตว์