โรคปากเปื่อยพุพองในแพะ (Contagious Ecthyma)
โรคปากเปื่อยพุพองในแพะ เป็นโรคติดเชื้อที่ติดต่อในฝูงได้อย่างรวดเร็วสามารถก่อโรคในแพะทุกอายุและก่อโรครุนแรงในลูกแพะ สามารถติดต่อสู่คนแต่สามารถป้องกันโดยการสวมถุงมือและอุปกรณ์ป้องกันอื่นๆ
โรคที่ก่อปัญหาในการเลี้ยงแพะในประเทศไทย พบได้ทุกช่วงอายุ มีหลายชื่อเรียก เช่น คอนตาเชียส เอทธิมา (Contagious ecthyma) สแคบนี้ เม้าท์ (scabby mouth) ซอร์เมาท์ (sore mouth) หรือ ออฟ (Orf) อัตราการป่วยอาจสูงถึง 100% อัตราการตายต่ำ หากติดเชื้อแทรกซ้อน หรือภาวะกดภูมิคุ้มกันอาจเพิ่มอัตราการตายเป็น 20% – 50%
สาเหตุ
- เชื้อไวรัสออฟ (orf virus) สกุลพาราพอกซ์ไวรัส (genus Parapoxvirus)
- เชื้อสามารถมีชีวิตอยู่รอดนอกตัวสัตว์ได้นานภายใต้สภาวะอากาศที่แห้ง ในขนสัตว์และอุปกรณ์การเลี้ยงสัตว์
การติดต่อ
สัตว์
- สัมผัสสัตว์ป่วยโดยตรงเชื้อผ่านเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผลตามผิวหนัง
- ติดเชื้อที่ปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม คอก อุปกรณ์การเลี้ยง และพาหนะขนย้ายสัตว์ บริโภคชิ้นส่วนซากสัตว์ป่วย
คน
- สัมผัสสัตว์ป่วยโดยตรงผ่านแผล
- การทำวัคซีนเชื้อเป็นให้กับสัตว์
- อุปกรณ์เลี้ยงสัตว์ที่ปนเปื้อนเชื้อ
- ติดต่อจากสัตว์สู่คนเท่านั้น
อาการที่แสดง
สัตว์
- แสดงอาการหลังติดเชื้อ 2-3 วัน ผื่นนูนแดง กลายเป็นแผลพุพองหรือตุ่มหนอง เลือดไหล และกลายเป็นสะเก็ด
- พบรอยโรคที่รอบริมฝีปาก รูจมูก เปลือกตา ใบหู ง่ามกีบ เต้านม อวัยวะสืบพันธุ์
- ลูกสัตว์พบรอยโรคในช่องปากส่งผลต่อการดูดนม
- อาจพบอาการมีไข้ ซึม อ่อนแรง ซูบผอม และติดเชื้ออื่นแทรกซ้อนได้
- อาการตามผิวหนังสามารถหายได้ภายใน 1 – 2 เดือน
คน
- แสดงอาการหลังติดเชื้อ 3 – 7 วัน
- เกิดตุ่มนูนบริเวณผิวหนัง แข็ง สีแดงถึงน้ำเงิน และปวด มักพบที่นิ้วหรือมือ และ อาจมีไข้ต่ำๆ
- หากไม่มีติดเชื้อแทรกซ้อนจะหายได้เองภายใน 3 – 6 สัปดาห์
การรักษา
สัตว์
- รักษาประคับประคองอาการ ทายาฆ่าเชื้อบริเวณบาดแผล
- ให้ยาปฏิชีวนะ กรณีพบการติดเชื้อแบคที่เรียแทรกซ้อน
- ใข้ยากำจัดหนอนแมลงในบาดแผล
คน
- รักษาประคับประคองอาการ ใช้ยาฆ่าเชื้อเฉพาะที่ และทำแผล
- ให้ยาปฏิชีวนะ กรณีพบการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน
การป้องกัน
สัตว์
- กักสัตว์อย่างน้อย 7 วัน ก่อนนำเข้ารวมฝูง แยกเลี้ยงสัตว์ที่มีอาการ เลี่ยงการแพร่กระจายโรคในฝูง
- ทำความสะอาดอุปกรณ์การเลี้ยงสัตว์ และพาหนะขนย้ายสัตว์ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ
- การใช้วัคซีนเชื้อเป็น พิจารณาทำในพื้นที่ที่มีอุบัติการณ์ของโรค
- แยกสัตว์ที่ทำวัคชื่นออกจากสัตว์ที่ไม่เคยได้รับวัคซีน จนกว่าสะเก็ดแผลจะหาย
คน
- สวมถุงมือเมื่อสัมผัสตัวสัตว์ป่วย และอุปกรณ์การเลี้ยงสัตว์
- หากสัมผัสสัตว์ป่วยให้ล้างบริเวณที่สัมผัสด้วยสบู่ทันที
ที่มา : สำนักควบคุม ป้องกันและบำบัดโรคสัตว์ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
บทความอื่นที่น่าสนใจ
